کارشناس مسئول سلامت روان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه توصیههایی برای بهبود کیفیت خواب دانشآموزان ارائه کرد.
جلال فیضالهی در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به اهمیت خواب کافی در دانشآموزان و تأثیر آن بر بهبود عملکرد آنها، گفت: داشتن یک برنامه خواب منظم برای همه افراد و خصوصا دانشآموزان بسیار ضروری است، البته برنامه خواب باید از هفتهها قبل در دانشآموزان تنظیم شود و نمیتوان ظرف چند روز باقیمانده تا بازگشایی مدارس، خواب دانشآموز را تنظیم کرد.
وی با بیان اینکه داشتن برنامه منظم خواب نباید صرفا به ایام مدرسه رفتن محدود باشد، افزود: لازم است دانشآموزان همیشه برنامه منظم خواب داشته باشند. اگر برنامه خواب دانشآموز در سایر ایام نامنظم باشد و بعد بخواهیم او را به شرایط خاص خواب در ایام مدرسه عادت دهیم، این تغییرات در عادات و فیزیولوژی بدن میتواند مشکلاتی را برای دانشآموز ایجاد کند؛ مثلا باعث افزایش استرس و اضطراب شود و یا حتی بدخلقی و سایر رفتارهای ناهنجار مانند لجبازی، مقاومت در برابر بیدار شدن و… را به دنبال داشته باشد.
فیضالهی اضافه کرد: اگرچه باید برنامهریزی برای تنظیم ساعت خواب دانشآموزان را از هفتهها قبل انجام داد، اما انجام برخی اقدامات در کوتاهمدت نیز میتواند به بهبود کیفیت خواب دانشآموزان کمک کند.
لزوم وجود قانون خواب در خانواده
کارشناس مسئول سلامت روان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، داشتن یک قانون برای خواب منظم و باکیفیت در خانواده را ضروری برشمرد و گفت: قانون خواب باید پایدار، منعطف و متناسب با شرایط رشد و فیزیولوژیک دانشآموز باشد. این قانون باید پایدار باشد، به این معنا که همه اعضای خانواده به آن پایبند باشند، نه اینکه فرزند خانواده وادار به خواب شود. والدین بیدار بمانند زیرا والدین به عنوان الگو باید بیش از فرزند خود به خواب منظم پاینبد باشند.
فیضالهی با اشاره به اینکه این قانون نباید خشک و آزاردهنده باشد، یادآور شد: قانون خواب گاهی در شرایط خاص باید انعطاف داشته باشد؛ مثلا ممکن است افراد به مهمانی بروند و تغییراتی در ساعت خواب آن برای آن یک شب ایجاد شود.
به گفته کارشناس مسئول سلامت روان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، قانون خواب باید متناسب با شرایط جسمی و رشد دانشآموز باشد.
وی یکی از اصلیترین بخشهای این قانون را خوابیدن در ساعت مشخص و منظم دانست و خاطرنشان کرد: رعایت بهداشت خواب نیز یکی دیگر از بخشهای این قانون است.
بهداشت خواب حتما رعایت شود
کارشناس مسئول سلامت روان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با تاکید بر ضرورت رعایت بهداشت خواب، گفت: بهداشت خواب مجموعهای از عوامل است که باید هنگام خواب انجام شود و همچنین شامل برخی کارهایی است که نباید انجام شود. برای مثال نباید قبل از خواب فعالیت بدنی شدید وجود داشته باشد. والدین و دانشآموزان نباید قبل از خواب ورزش یا بازی کنند، زیرا این امر حالت برانگیختگی ایجاد کرده و آمادگی برای ورود به خواب را کاهش میدهد.
فیضالهی از اهمیت فضای مناسب خواب نیز یاد کرد و ادامه داد: نور مناسب و دور بودن از سر و صدا یکی از مهمترین ملزومات برای محیط خواب آرام است. برای مثال اینکه دانشآموز بخواهد بخوابد و والدین در مجاورت او با صدای بلند تلویزیون تماشا کنند بهداشت خواب را مختل میکند.
وی استفاده از گوشی تلفن همراه را از دیگر مواردی دانست که بهداشت خواب را مختل میکند و ادامه داد: وقتی از گوشی استفاده میشود، بدن و مغز فرد به جای اینکه به سمت خواب میل پیدا کند. میل به بیداری پیدا میکند.
کارشناس مسئول سلامت روان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه افزود: مصرف برخی مواد غذایی نیز قبل از خواب توصیه نمیشود؛ مثلا بهتر است ویتامین C و یا میوههایی که میزان بالایی از این ویتامین را دارند، قبل از خواب مصرف نشود.
وی همچنین دوش آب گرم، خصوصا برای کسانی که بزرگتر هستند را یکی از راهکارهایی برشمرد که میتواند برای ورود به خواب کمککننده باشد.
روتین خواب میتواند کمک کننده باشد
فیضالهی با اشاره به اهمیت داشتن روتین خواب گفت: در برخی موارد داشتن یک روتین برای خواب کمککننده است. البته این روتین نباید ضد خواب باشد، بلکه باید کمککننده و تسهیلگر برای آماده کردن بدن برای خواب باشد. برای مثال مسواک زدن یک کار خوب و یک نشانه برای آماده شدن برای خواب است.
کارشناس مسئول سلامت روان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، قصه خواندن برای کودکان قبل از خواب را نیز توصیه کرد و گفت: البته قصهها باید آرامشبخش باشند و نباید قصههای ترسناک یا هیجانانگیز برای کودک خوانده شود.
کودکان حداقل ۸ تا ۱۰ ساعت بخوابند
وی درباره اینکه خواب کافی چقدر است، گفت: میزان خواب کافی بسته به شرایط، سن و ژنتیک متفاوت است؛ برای کودکان هشت تا ۱۰ ساعت، نوجوانان هشت تا ۹ ساعت و بزرگسالان حداقل هفت تا هشت ساعت خواب در طول روز توصیه میشود.
فیضالهی افزود: علاوه بر این برای اینکه مغز کودک بتواند برای انجام کارهای روزانه و ورود به مدرسه آماده شود، زمان نیاز دارد، از همین رو باید ۴۵ دقیقه تا یک ساعت قبل از رفتن به مدرسه بیدار شود.